Een concerthuis voor Simeon ten Holt,
deel 1: het verhaal

test zaal 01

In twee artikelen presenteer ik mijn afstudeerplan. Dit is deel één: de beleving van een bezoeker die naar een concert komt. In deel 2 schrijf ik over de onderbouwing van het ontwerp.

Een concerthuis van Simeon ten Holt is een plek waar je tot rust kunt komen in de hectiek van deze tijd. Waar je meegevoerd kunt worden naar een andere wereld en je alle dingen om je heen eventjes vergeet. Tijd wordt ruimte waarin het muzikale object gaat zweven.

Het begint al met hoe het gebouw zich presenteert naar de buitenwereld. Op een open plek aan de rand van Bergen zweeft een mysterieus volume wat je uitnodigt om te gaan ontdekken wat er binnenin gebeurt. Het bevindt zich zowel aan de rand van het dorp als bos en is verbonden met het museum Kranenburgh wat zich aan de overzijde van de straat bevindt. Het is op loopafstand van het centrum van Bergen met zijn karakteristieke Ruïnekerk, de plek waar Simeon ten Holt precies 35 jaar geleden zijn eerste uitvoering van de Canto Ostinato hield. De muziek is hier ontstaan en gegroeid.

Concerthuis Simeon ten Holt nachtbeeld

Ik parkeer mijn auto in een uitsnede van het bos en via een laan loop ik tussen de metershoge bomen met een boog naar het gebouw toe. Ik passeer een sloot over een romantisch bruggetje en stapt de open plek binnen. Het gebouw toont zich nu volledig: de gevel gloeit op in het licht van de ondergaande zon.
Het is eerst nog wat onduidelijk waar de ingang zit, want het lijkt een alzijdig gesloten blok. Maar dan zie ik het: het landschap zakt lichtjes omlaag om ruimte te geven aan een opening in het gebouw. In deze buitenruimte -die gevormd wordt door het gebouw en de boomkruinen- kunnen ‘s zomers open lucht concerten worden gegeven.

Voordat je naar binnen kunt zul je eerst moeten afdalen. Afdalen om vervolgens weer op te stijgen en herboren te worden middels de mysterieuze klanken van de Canto.

Concerthuis Simeon ten Holt interieur foyer

Ik loop onder de gevel door – die als een wit gordijn losjes over het gebouw valt. Ik haal mijn ticket uit mijn jaszak en geef mijn jas af bij de garderobe. De voorfoyer waar ik nu sta is een kleine, relatief donkere ruimte met diverse hoeken. Een dubbel gekromd betonnen dak zweeft boven mijn hoofd en geeft de ruimte een zekere dramatiek en zwaarte. Buiten in het bos hoorde ik de vogels fluiten, maar hier in het gebouw lijkt alles verstild. Hoe kan dat? Dan zie ik het: de wanden om me heen zijn afgewerkt met een soort stof waardoor veel geluid wordt geabsorbeerd.

Bij binnenkomst zag ik dat de trap omhoog zich in een rechte as tegenover de ingang bevindt. Maar voordat ik daarnaartoe ga vergaap ik me nog even aan een met de hand getekende partituur van Simeon ten Holt. Wat een monnikenwerk!

Concerthuis Simeon ten Holt interieur winkel

Onder aan de trap laat ik mijn kaartje zien aan een medewerker en ik loop omhoog, naar het licht toe. De ruimte vernauwt zich hier als een zandloper zodat je het dak bijna aan kunt raken.

Boven aangekomen pak ik een matje van de stapel en zoek ik naar een plek tussen de tientallen andere bezoekers die al eerder waren.

De concertzaal is een wereld apart. De gevel van verticale lamellen veranderd mee met het omgevingslicht en is zowel zichtbaar als voelbaar omdat de schaduwen van de bomen op de gevel geprojecteerd worden door de ondergaande zon. De subtiele en constante wisseling van het licht door het bewegen van de bladeren van de bomen zorgen voor een sacrale sfeer. Zoals je vroeger in een kerk kon kijken naar de glas in lood ramen, kun je hier kijken naar het schaduwspel van de gevel die je aan alle zijden omringt.

Concerthuis Simeon ten Holt zaal 01

Voor vanavond is het podium in het midden opgesteld en geven twee pianisten een uitvoering van de Canto Ostinato, Ten Holt’s bekendste werk. Doordat de vloer van de zaal heel subtiel gekromd is heeft iedereen een goed zicht op de pianisten.

De sfeer is gemoedelijk. Men zitten vrij chaotisch door elkaar – als je het met een normale concertzaal vergelijkt. De mensen maken ontspannen een praatje met hun buren. Doordat de zaal compact is en de bezoekers in een kring om het podium zitten en liggen heeft de plek een zekere intimiteit en huiselijkheid; ik kan de gezichten van de mensen aan de andere kant van de zaal nog zien.

Dan worden de lampen gedoofd. Het geluid van pratende mensen sterft weg en het tweetal pianisten treedt binnen. Een enkel spotlicht begeleidt hen naar hun plek. Nadat ze op hun krukje zijn gaan zitten zijn ze even stil en kijken ze elkaar aan: dit is het moment. Dan zetten ze heel trefzeker de eerste noten van deze anderhalf uur durende uitvoering in.

Tijdens het concert kun je zelf kiezen waar je naar kijkt: de constant veranderende gevel, het knappe vingerwerk van de pianisten of de videokunst op een scherm die live op basis van de muziek geprojecteerd wordt.

Concerthuis Simeon ten Holt zaal 02

De muziek brengt me tot rust. Wat heerlijk om na een stressvolle dag ontladen te worden door deze zee van klanken, die als branding toeneemt en weer weg ebt.

Mensen komen luisteren naar deze muziek om te verwerken, te rouwen, om meegevoerd te worden in hun gedachten, om te mediteren, om tot rust te komen of geïnspireerd te werken. De onrustige dissonanten die transformeren tot een prachtige harmonie breken gevoelens die al jaren vastzitten in je open. Je komt los van verleden en toekomst en vergeet waar je vandaan kwam of waar je naartoe gaat.

Tot de adembenemende stilte aan het einde van het concert.

Even blijft het stil: is dit werkelijk het einde? Dan barst de zaal los in een donderend applaus. De muzikanten staan op om het in ontvangst te nemen.

Onderweg naar de uitgang loop ik langs de winkel waar ik een CD en een boek over het leven en werk van Ten Holt koop. Het bos buiten is tot rust gekomen. Boven me is inmiddels een heldere sterrenhemel te zien. Nog nagenietend in mijn hoofd loop ik samen met de andere bezoekers terug naar de parkeerplaats. Verzadigd van rust keer ik huiswaarts.

Info

Dit artikel is op geschreven door in de categorie architectuur.

het op Twitter
Deel op Facebook

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *