Is downloaden verkeerd? Is het een misdrijf als je muziek, films of software download? Over deze vraag denken we vaak liever niet na, omdat we wel aanvoelen dat ergens iets niet helemaal in de haak is. Tenminste dat is wat ons fingerspitzgefühl zegt. De vraag is of dat zo is.

Wat zijn de redenen van onder meer jongeren om te downloaden? Een veel gehoord argument is dat men er het geld niet voor heeft. Hoe kan ik nu een foto bewerkingsprogramma aanschaffen voor 3000 euro. Er zijn wel studentlicenties maar dan nog is het onbetaalbaar. Op je pc staat Windows, office, dure softwarepakketten, films, muziek. Er zijn weinig studenten die dat kunnen betalen.

Soms lijkt het ook een kwestie van gunnen te zijn. Die artiesten of grote bedrijven hebben toch al geld zat, ze hebben mij als student echt niet nodig. Het grote geld gaat immers om in bedrijven als het over software gaat. Ook is er natuurlijk niemand die 30 games aanschaft van 60 euro per stuk. Bovendien wil men het eerst wel eens uitproberen, als het dan echt een gaaf spel is dan wil men ook de multiplayer mogelijkheid over internet en schaft een licentie aan in de winkel. Dat kun je niet met alle games doen, stel dat je niet zou downloaden dan zou je ze echt niet allemaal kopen.

Verantwoordelijkheid

Wie is waar nu voor verantwoordelijk? Had de leverancier de liedjes of films niet beter kunnen beveiligen. Natuurlijk is alles te kraken, maar dat zegt niet dat het probleem van beveiliging niet bij de leverancier ligt. Multiplayer spellen zijn meestal vrij aardig beveiligd. Het is dus wel mogelijk om zelf als bedrijf verantwoordelijkheid te nemen. De bank heeft haar geld tenslotte ook achter slot en grendel liggen.

De andere kant hiervan is dat wij zelf verantwoordelijk zijn voor onze daden. Alleen de moeilijkheid hierbij is het aangeven van duidelijke grenzen. Stel ik heb een cd gekocht in de winkel. Deze leen ik aan jou -als lezer- uit. Jij betaald dus geen auteursrechten of wat dan ook om deze cd te gebruiken. Je maakt er even een kopietje van, net zoals dat vroeger ging met cassette bandjes. Het principe is hetzelfde, alleen de gegevensdrager is anders. Het axioma wat ik hierbij gebruik is dat we ‘vroeger’ zonder problemen cassettebandjes overspoelden van elkaar, we namen muziek op van de radio en dat alles zonder voor de auteursrechten te betalen. Daar zagen we geen kwaad in, radio’s werden immers verkocht met opname apparatuur? Net als dat videorecorders ook films van tv op kunnen nemen. Je kunt niet hardmaken dat dit onder criminaliteit valt. Anders zou de overheid namelijk medeplichtig zijn, gezien het -in dat geval- gehanteerde gedoogbeleid op opnameapparatuur. Gezien onze rechtstaat is het dus vrij krankzinnig om te stellen dat de overheid crimineel gedrag bevordert.

Wet

Wat zegt de wet? Ik citeer het overheidsorgaan ‘Brein’: “Downloaden van muziek en films mag, mits dat uitsluitend voor eigen gebruik, op beperkte schaal en zonder direct of indirect commercieel oogmerk gebeurt. Dit geldt niet voor interactieve software, waaronder ook computerspellen. Die mogen helemaal niet zonder toestemming gedownload worden”

Wat heel expliciet niet mag, is het beschikbaar stellen van digitale zaken met auteursrecht. Downloaden is dus wel toegestaan, tenminste voor eigen gebruik. As je echter iets koopt, waarom zou je het dan niet aan vrienden uit mogen lenen? Het is immers niet persoonsgebonden. Het kernwoord is dan ook ‘commercie’. Zolang je er zelf je business niet van maakt verwachten ze niet dat het schade aanbrengt aan de winst voor de eigenaren. Dit gaat echter wel ver. Wanneer je dus DJ bent en het recht hebt om een avond te draaien, mag je de muziek alleen gebruiken van een originele cd. Een cd samenstellen -wat erg handig is- is er dus niet bij, alleen originele cd’s zijn toegestaan. Tenzij je alle auteurs om toestemming vraagt. Ondanks dat een cd met muziek niet persoonsgebonden is, beweerd de wet van wel. Het is voor eigen gebruik en niet voor anderen. Dat wordt lastig als ik mijn cd aanzet in de huiskamer.

Mijn vraag aan de wet is, waarom men hier zo moeilijk over doet. Terwijl het downloaden van films en muziek wel is toegestaan. Zijn de regels niet zo ‘bindend’ dat we ze haast onvermijdelijk moeten breken om er gebruik van te maken. Wanneer een vriend van mij een computerspel op mijn pc wil spelen is dat volgens mij prima. Dan kan hij dat toch ook op zijn eigen pc doen? Ja, maar je hebt maar 1 licentie. Dat kan best wezen, maar laten we nu allebei de helft betaald hebben voor dit spel. Het moge duidelijk zijn, de wet is niet eenduidig. De grijsheid van het gebied geeft dus een aantal vrijheidsgraden om nog te kunnen bewegen.

Feitelijkheid

Een laatste toevoeging op het geheel is, dat het zeer de vraag is wanneer iets een kopie is en wanneer niet. Bij een 1-op1 kopie is dit vrij duidelijk. Wanneer muziek en films echter beschikbaar gesteld worden via het internet zijn deze niet meer een exacte kopie van het origineel maar zijn omgezet naar mp3′s en respectievelijk divx, of een andere codering. Dat geldt ook voor dvd films, vaak worden deze met mindere kwaliteit verspreidt. Een mp3 is dus niet gelijkwaardig aan het origineel. Ben ik schuldig wanneer ik een ‘Rembrandt’ naschilder? Dat lijkt me niet, zolang ik het niet probeer te verkopen alsof het er wel een is. Iedereen zal waarschijnlijk ook meteen zien dat het een ‘Rembrandt’ is, maar tegelijkertijd ook dat het niet van Rembrandt is.

Conclusie

Het downloaden van muziek / films / software blijft een grijs gebiedt. Deels omdat de wetgeving hiervoor geen duidelijkheid schept en zelfs zaken die voor je gevoel niet in de haak zijn toch toestaat. Wat ook vaak uit het oog verloren wordt is dat het verspreiden van digitale zaken ook reclame is, waarmee de commercie juist wordt gestimuleerd. Ook de mogelijkheden die toegestaan worden door de verkoop van dupliceerapparatuur dragen er aan bij dat het een grijs gebied blijft. Met een auto mag je ook maar een bepaalde snelheid rijden, de mogelijkheid is er om harder te rijden. Als je dat wilt voorkomen, moet je auto’s maken die door software aangestuurd worden en afhankelijk van de positie (binnen / buiteen bebouwde kom) een maximum snelheid hebben.

Met de genoemde argumenten hoop ik aangetoond te hebben dat het niet allemaal zo heel helder is. Waar trekken we zelf de grens en wat mag wel en wat niet. Misschien moeten we maar op ons gevoel afgaan en zelf verantwoordelijkheid nemen waar dat nodig is.

Dit artikel, geschreven door Jelle Verhage, is een reactie op mijn artikel: Illegaal downloaden is diefstal. De mening die hier in uitgedragen wordt hoeft niet overeen te komen met die van de auteur.’