Het ontwerpproces van een architect

Ik heb me erover verbaasd hoe weinig literatuur er beschikbaar is over het ontwerpproces.

Voor industriële vormgevers is daar genoeg voor te vinden, zoals het boek ‘Het ontwerpproces in de praktijk’. Maar voor architecten bestaat dat boek volgens mij nog niet.

Ik liep hier tegenaan toen ik op de academie voor een vak over mijn eigen ontwerpproces ging nadenken. Ontwerpen, hoe doe je dat eigenlijk? Meestal volg je gewoon je intuïtie, en wordt je bijgestuurd door de docent of opdrachtgever.

Ik vond het zeer leerzaam om op deze manier aan zelfreflectie te doen, want het komt in mijn ontwerpproces regelmatig voor dat ik vast zit, je hebt even geen inspiratie en weet niet hoe je verder moet. Om dat te voorkomen en mijn proces te structureren heb ik een poster gemaakt met de stappen die je zou kunnen doorlopen om tot een goed ontwerp te komen. Een ‘eerste hulp bij ontwerpproblemen’.

Ik zeg ‘zou kunnen’, want een ontwerpproces moet geen routine worden. Dat zou de creativiteit niet ten goede komen. Nee, het is eerder een middel waar je op terug kunt vallen als het even niet lukt.

Je kunt de poster hierboven downloaden als afbeelding. Of hier als PDF.

Info

Dit artikel is op geschreven door in de categorie opinie.

het op Twitter
Deel op Facebook

6 reacties op “Het ontwerpproces van een architect

  1. Mark schreef op :

    Ik zeg: laten we de vergelijking met kunst trekken. Denk je dat er schema’s zijn om goede schilderijen te maken? Ik denk het niet. Mijn proces kan ik niet in zo’n schema persen is me opgevallen, hoe makkelijk en fijn dat ook zou zijn. Maar ik heb het geaccepteerd als natuurlijk onderdeel van het ontwerp proces. Matthew Frederick schreef een klein boekje’101 things I learned in Architecture school’ Hoewel het een middelmatig boekje is staat er een goede les in:

    Properly gaining control of the design process tends to feel like one is losing control of the design oprocess.

    Vrede sluiten met het proces lijkt dus de beste optie. Haar proberen in een schema te persen lijkt houvast te geven, maar is dat geen schijn houvast?

    Ik zou mijn proces omschrijven in fasen. De eerste fasen bestaat uit het kennismaken met de opdracht. Die bestaat eigenlijk uit de plek en het programma. Die twee dingen zul je eerst moeten doorgronden. Vervolgens ga ik een fase in waarin ik vorm geef aan het programma op die plek. Hoe dat gaat kan ik niet zo schematiseren, het gaat altijd anders. De laatste fase is als eigenlijk het hele gebouw in mijn hoofd vastligt, het enige dat nu nog gebeurd is het vastliggen op papier. Met deze fases weet ik ongeveer waar ik ben op de route, genoeg voor mij om helder te hebben welke kant ik vaak op moet.

    Groetjes Mark

  2. Beste Mark, bedankt voor je reactie. Of zo’n schema werkelijk bruikbaar is zal de toekomst nog moeten uitwijzen, ik moet het nog testen.

    Best kans dat je gelijk hebt, dat ontwerpen meer een ‘go with the flow’ van het creatieve proces is.

    Ieder mens is verschillend, dus volgens mij is het wel mogelijk dat de één wel baat heeft bij een schema, terwijl een ander daar niets mee kan.

  3. martinus schreef op :

    Zonder je te willen beledigen denk ik dat je schema wel erg kort door de bocht is.
    Je behandeld lang niet alle facetten van het ontwerpproces, een proces dat naar mijn mening trouwens bij elk proces anders verloopt.

    Er zijn trouwens wel degelijk boeken over geschreven. Zo is er alleen al over het studie- en researchtraject (puntje 1) het enorme boekwerk Ways to Study and Research geschreven, wat op de TU/e en TUDelft veel gebruikt wordt.

    Als jij bij het daadwerkelijke ontwerpen zo concreet gaat worden dat je ‘voldoet de routing’ als stap gaat beschouwen kan het boek ‘Ontwerp en Analyse’ ook net zo goed passen binnen jouw plaatje.

  4. Frank van Leersum schreef op :

    Ik kan zo langzamerhand mijn schema aan gaan passen 😉 maar goed dat je reageert, want daar leren we van.
    Ik heb het boek Ontwerp en Analyse niet zo hoog staan, dus ik neem aan dat je bedoeld dat specifieke details als routing ingaan op een algemeen schema niet zo handig is.

    Bedankt voor je boektip, ik zal het even opzoeken.

  5. Bas van Bussel schreef op :

    Ik spra laatst een architect van 74. Zijn ontwerpproces verloopt grotendeels in zijn hoofd. Als hij daar een Goed concept heeft zet hij het op papier, wat al snel uitloopt naar een definitieve vorm.

    Op de academie leer je je eigen ontwerpproces te ontwikkelen. Deze zal in het begin veel op papier zijn en langer duren. Wat bij je past is te zoeken bij werkmethodes van diverse ervaren c.,q. gerenommeerde architecten. Er is niet één ontwerpproces dat voor iedereen kan werken. Je kan hooguit methodes aanbieden op onderdelen van het ontwerpproces.

    Misschien is je ontwerpproces wel te vinden in een ander vormgevende tak. Zoals het industrieel ontwerpen. En heb je ook achterhaald of er in andere (aldanniet vormgevende) industrieën boeken over het ontwerpproces te vinden zijn? Bijvoorbeeld mode ontwerpen, of ict-architectuur?

  6. Harma schreef op :

    Dag frank, leuk onderwerp: ontwerpprocessen. valt veel over te zeggen…
    In het tijdschrift De Blauwe Kamer (nr 6, 2011) vind je een stuk van mij over het (creatieve) ontwerpproces van landschapsarchitecten. (zonder literatuurlijst helaas, maar er is op het gebied van architectuur wel degelijk het eea te vinden hoor, al heb ik inderdaad ook de indruk dat het veel minder is dan binnen de discipline van het industrieel ontwerp)
    groet!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *