ETFE: Plastic Fantastic

ETFE: Plastic Fantastic

Stel je voor: een transparant materiaal wat minder weegt dan glas maar meer licht doorlaat. Het is 100% recyclebaar, heeft een zeer hoge isolatiewaarde en kan vier keer zijn eigen lengte uitrekken voordat het scheurt.

Het bestaat en heet etfe.

Buckminster Fuller (1895 – 1983) was een ingenieur en architect die als eerste aandacht vroeg voor het gewicht van gebouwen. Hij vergeleek deze met de veel efficiëntere schepen en vliegtuigen. In zijn ogen moesten gebouwen een zo minimaal mogelijke impact op de aarde hebben en hij noemde onze planeet dan ook ‘Spaceship Earth’.

Het werk van Buckminster FullerFuller’s motto was ‘efficiency = doing more with less’. Al lang voordat de term ‘duurzaamheid’ om de hoek kwam kijken was hij met dit onderwerp bezig. Hij ontwierp verscheidene lichte gebouwen en geodetische structuren, maar kreeg tijdens zijn leven weinig waardering voor zijn werk.

Ondertussen was het materiaal etfe al in 1940 ontwikkeld door DuPont. Het materiaal Teflon (ptfe) is er trouwens een broertje van en werd bij wijze van toeval ontdekt tijdens dit onderzoeksproces. In de eerste jaren werd etfe vooral in de chemische industrie gebruikt, omdat het goed bestand is tegen contact met chemische stoffen.
Na de oliecrisis van 1973-74 werd ook de architectuurwereld geïnteresseerd in dit materiaal; grondstoffen bleken niet oneindig en Fuller’s adagium — meer doen met minder — werd werkelijkheid voor veel projecten.

Burger’s Zoo in Arnhem

etfe folie werd in 1982 voor het eerst in een gebouw toegepast bij de Mangrove hal in de dierentuin Burger’s Zoo in Arnhem. In dat project was een fep-kussen dak geplaatst, maar dit was gaan scheuren. De bestaande stalen structuur werd hergebruikt en nieuwe etfe kussens werden erin geplaatst. Dit lichtdoorlatende dakmateriaal zorgde voor een vernieuwende tropische ervaring, waardoor het bezoekersaantal van de dierentuin verviervoudigde.

The Eden Project

Het Eden Project: een tropische tuin met ETFE dak

Het Eden Project in Cornwall, UK

De meeste mensen kennen etfe van deze tropische tuin. Architect Nicolas Grimshaw en zijn team stonden voor de uitdaging om een transparante huid te bouwen met maximale lichtopbrengst en minimale constructie. Een glazen overkapping op deze schaal zou een zware constructie met zich mee hebben gebracht; dat was dus geen optie. Nadat ze diverse ontwerpstudies hadden gemaakt kwamen ze uit op een geodetische structuur die afgeleid is van het werk van Buckminster Fuller.

Het Olympisch zwembad in Beijing

Het Olympisch zwembad in Beijing

Het dak van deze etfe ‘Water Cube’ heeft een gigantische overspanning in twee richtingen van 177 meter. Het op waterbubbels geïnspireerde ontwerp is opgedeeld in modules van 20 bij 40 meter om de structuur overzichtelijk te houden.

Ik denk dat dit het gebouw kans maakt op de prijs voor de dikste omhulling, want de wanden zijn 3,6 meter en het dak 7,2 meter dik. Oorzaak is de dubbele klimaat gevel die aan beide zijden bedekt is met een laag etfe kussens. En met 100 ton folie is er in dit gebouw drie keer zoveel verwerkt als bij het Eden project.

Doordat het plastic dak zo transparant is, heeft het gebouw de helft minder verlichting nodig dan een regulier zwembad van deze omvang. Ook hebben de etfe kussens een geluidsabsorberende werking, wat goed van te pas komt bij een echoput als een zwembad.

De dubbele huid zorgt ervoor dat het gebouw door alle seizoenen heen met minimale warmte- en koudeverliezen kan functioneren. ‘s Zomers zorgt ventilatie tussen de twee lagen ervoor dat het gebouw niet al te zeer opwarmt; ‘s winters is de tussenlaag dicht en houdt deze de warmte vast.

Het Olympisch zwembad in Beijing

Het interieur van het Olympisch zwembad

Het boek

ETFE: Technology and DesignMeer informatie en voorbeeldprojecten kun je terugvinden in het boek etfe: Technology and Design. Het is een uitgave die grafisch goed verzorgd is, met mooie foto’s. Zelfs de tekst is goed leesbaar; iets wat in architectuurboeken nog wel eens tegenvalt. Het boek bevat zelfs een A4 etfe folie, zodat je zelf kunt voelen hoe sterk dit materiaal is. Dit meegeleverde monster is van hetzelfde materiaal als dat wat toegepast is in het Olympisch zwembad in Beijing.

Het boek laat me wel met een paar vraagtekens achter, want hoewel verscheidene keren wordt genoemd dat ‘iets goedkoper zou zijn als een vergelijkbare oplossing in glas’, lees je nergens hoe duur zo’n etfe gebouwschil nu is. Daarom lijkt dit boek een soort reclamefolder te zijn voor Vector Foiltec en andere bedrijven die etfe produceren. Ik denk dat er een pittig prijskaartje aan deze plasticsoort hangt, anders waren er wel meer projecten in gerealiseerd.

Op dit kleine minpuntje na is het een uitstekende bron van kennis als je wilt verdiepen in dit ‘bouwen met lucht’.

Info

Dit artikel is op geschreven door in de categorie materiaal.

het op Twitter
Deel op Facebook

2 reacties op “ETFE: Plastic Fantastic

  1. kemper schreef op :

    ik heb een andere toepassing bedacht voor efte- f clean folie.
    wie kan mij helpen aan 1 m2 efte folie om te kijken of mijn toepassing werkt.
    of wie kan mij helpen mijn toepassing uit te breiden.
    gr mark kemper
    mark140973@hotmail.com

  2. Beste Mark, voor zo’n stuk folie kun je denk ik het beste contact opnemen met een bedrijf wat die folie produceert, zoals de in het artikel genoemde Vector Foiltec.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *