Vier ontwerpen van John Lautner

Zou hij nog geleefd hebben, dan zou hij deze week 100 jaar oud zijn geworden. Een selectie van de beste projecten van John Lautner.

Malin residence ‘Chemosphere’

ChemosphereMet de Chemosphere uit 1960 liet Lautner zien hoe hij de kneepjes van het vak onder de knie had – in dit geval constructie. Hij bouwde een huis op een onmogelijk steil stuk grond en wist de kosten binnen de hand te houden – althans volgens zijn eigen autobiografie. Een vlak perceel in deze buurt zou in die tijd 30 000 dollar hebben gekost, deze koste slechts 7500 dollar. Navraag leert dat de kosten door de unieke constructie veel te hoog werden. De eigenaar loste dat op door het bouwwerk het eerste jaar te verhuren aan allerlei sponsors. Daar dankt het ook zijn naam ‘Chemosphere’ aan.

Het unieke aan dit huis is dat zowel de achtergrond van de bewoner (een vliegtuigbouwer) als het steile stuk grond verenigd werden in één van Lautner’s meest futuristische ontwerpen. Dat resulteerde in een acht hoekige diamant op een pilaar.

Alleen de holle kolom is van beton, voor het gebouw zijn verder relatief lichtere materialen als staal en hout gebruikt. De kolom heeft niet alleen een dragende functie, alle leidingen zijn er ook in verwerkt.

De Chemosphere werd in 1997 gekocht door de eigenaarvan uitgeverij Taschen. Hij heeft het laten restaureren door architect Frank Escher en woont er sindsdien. De woning is niet meer weg te denken uit de architectuur van Los Angeles en verscheen in verschillende films en computerspellen.

Lautner: Chemosphere

De Chemosphere van Lautner. Foto: Tycho Saariste

Lautner: Chemosphere

De Chemosphere van Lautner. Foto: Tycho Saariste

Goldstein/Sheats residence

Lautner: Sheats/Goldstein residenceJames Goldstein is op zijn zachts gezegd een opvallende verschijning. In drie woorden zou je hem kunnen omschrijven met: krokodillenleer, basketbal en Lautnerhuis.
Dit huis werd in 1963 gebouwd voor de familie Sheats. Ze hebben er maar kort plezier van gehad want een jaar later moesten ze het door omstandigheden verkopen. Na verschillende keren van eigenaar te zijn verwisseld kwam het in 1972 in handen van James Goldstein. Omdat de vorige eigenaren het huis op verschillende manieren hadden veranderd, nam Goldstein contact op met Lautner om het huis in zijn oorspronkelijke staat terug te brengen – en te verbeteren. Momenteel wordt er door de vroegere projectarchitect van Lautner, Duncan Nicolson een uitbreiding met een kantoor en nachtclub bij het huis gemaakt.

Het meest in het oog springende element aan deze woning is het schuine dak van de woonkamer. Een betonnen structuur die is onderverdeeld in driehoeken. In elk van die driehoeken bevinden zich zes kleine gaten zodat het dak de aanblik van een sterrenhemel krijgt.

De slaapkamer wordt op geniale wijze onttrokken aan het zicht als je je in de woonkamer bevindt. Achter een zwembad, zodat het onmogelijk is om te zien wat erachter gebeurd.

Lautner: Sheats/Goldstein residence

De Sheats/Goldstein residence. Foto: Tycho Saariste

Lautner: Sheats/Goldstein residence

Het dak met de sterrenhemel-lichtjes. Foto: Tycho Saariste

Lautner: Sheats/Goldstein residence

De Sheats/Goldstein residence. Foto: Tycho Saariste

Lautner: Sheats/Goldstein residence

Lautner ontwierp ook al het meubilair. Foto: Tycho Saariste

Lautner: Sheats/Goldstein residence

De Sheats/Goldstein residence. Foto: Tycho Saariste

Lautner: Sheats/Goldstein residence

De Sheats/Goldstein residence. Foto: Tycho Saariste

Reiner residence

‘Kenneth Reiner was één van mijn meest bijzondere opdrachtgevers’ schrijft Lautner in zijn biografie. ‘Geïnteresseerd in architectuur en niet gehinderd door een bekrompen, traditionele manier van denken’. Samen met Reiner werkte hij bijna 10 jaar aan dit huis, ook wel genoemd ‘Silvertop’ in Los Angeles.

Bijzonder aan dit project is het gigantische voorgespannen betonnen dak en het glas wat daaraan hangend bevestigd is. Dit was zo uniek dat geen enkel glasbouwbedrijf zich in 1963 daaraan wou wagen. Dus verzon Lautner samen met de eigenaar een systeem om het op te hangen. Het resultaat is er naar: één gigantische open ruimte zonder hinderlijke kolommen of kozijnstijlen. De glazen wand bevat zelfs een hangende glazen schuifdeur, wat met het gekromde dak een technisch hoogstandje is.

Lautner zelf kon dan misschien niet zo goed tekenen, zijn woningplattegronden zien er altijd zeer indrukwekkend uit. Zijn sterke vormentaal komt ook in het platte vlak tot uitdrukking. Zo ook bij dit project; net alsof iemand met een passer de lijnen uit heeft gezet.

Reiner Residence, John Lautner

Reiner residence. Foto: Tycho Saariste

Reiner residence. Foto: Tycho Saariste

Reiner residence. Foto: Tycho Saariste

Arango residence

Eén van de weinige projecten die niet in California gebouwd werden is dit vakantiehuis in Mexico. Lautner bouwde vaak huizen op locaties met een mooi uitzicht, en in dit project wordt daar het maximale uit gehaald. Net als bij het hierboven besproken Reiner residence een gigantische betonnen schil als dak. Verschil is dat het klimaat hier zo goed is dat het grootste deel van het huis geen gevel nodig heeft. Alleen op de onderste verdieping zijn een paar afgesloten vertrekken.

Eén van mijn favoriete vindingen van Lautner is het gebruik van een zwembad als railing. Rondom het hele huis ligt een zwembad. Het vormt één circuit, zodat je een rondje kunt zwemmen. Hierdoor heb je geen railing nodig, want als je van de rand afvalt, val je gewoon in het water.

Het water heeft ook een tweede functie: de zee en het zwembad lopen in elkaar over. De vorm van het zwembad is zo gemaakt dat ‘s avonds de hinderlijke lichten van de stad beneden niet te zien zijn.

De kunst van het bouwen in voorgespannen beton komt in deze woning tot een hoogtepunt. De manier waarop het dak en de hellingbaan voor de auto’s zijn geconstrueerd vind ik subliem.

Het Arango residence. Foto door Mulls op flickr

Het Arango residence. Foto door Mulls op flickr

Het water van de zee loopt over in het zwembad

Info

Dit artikel is op geschreven door in de categorie architectuur.

het op Twitter
Deel op Facebook

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *