Edmund Burke over het sublieme en het schone

Recensie van het boek ‘Een filosofisch onderzoek naar de oorsprong van onze denkbeelden over het sublieme en het schone’Edmund Burke

Edmund Burke (1730 – 1797) is de geestelijke vader van het conservatisme. Hij werd geboren in Ierland, maar leefde het grootste gedeelte van zijn leven in Engeland. Hij werd opgeleid als jurist, maar toen hem dat niet bevredigde begon hij politieke stukken te schrijven. Korte tijd later ging hij de politiek in, en werd lid van de Whigs party. Burke is vooral bekend van zijn werk Reflections on the French Revolution, waarin hij als klassieke conservatief de Franse revolutie veroordeeld.

In het boek wat ik hier recenseer, een vertaling van A Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the Sublime and Beautiful, gaat hij in op de relatie tussen het sublieme en het schone in de esthetica. Burke stelt in zijn boek dat de spreuk ‘over smaak valt niet te twisten’ maar in weinig gevallen opgaat. Objecten maken een bepaalde indruk op ons, en die indruk is bij alle mensen hetzelfde. Een groot voorwerp zal eerder als angstaanjagend, vreeswekkend, subliem worden beschouwd, terwijl een klein voorwerp veel vriendelijker oogt, en dus hangt naar de ‘schone’ zijde.

Kunstwerken die wij als ‘schoon’ verstaan komen we veel tegen, maar er zijn maar weinig kunstwerken die als ‘subliem’ aan te duiden zijn. Het schone is pleasure, en het sublieme is pain. Het sublieme schrikt ons wakker en maakt dat wij ons klein voelen bij zoveel grootsheid. Het sublieme is verwant aan het goddelijke, en ook aan wat God geschapen heeft, de natuur, waarin we Zijn machtigheid kunnen zien. Onderwerpen die Burke behandeld zijn onder andere: gevoel, licht, macht, duisternis, bevalligheid, reuk, oneindigheid etcetera. Ook proportie en de schoonheid van het menselijke lichaam komt aan bod. Volgens Burke heeft proportie in dat geval weinig met schoonheid te maken, want er zijn lelijke mensen met een perfect geproportioneerd lichaam.
In een 45-pagina tellende inleiding gaat vertaler Wessel Krul uitgebreid in op het boek. Hij beschrijft de schrijverscarrière van Burke en behandeld de theorie over de esthetica die aanbod komt in het boek. Ook leren we over de invloed die dit boek heeft gehad op de schrijvers na hem, waaronder het werk van de filosoof Immanuel Kant.

Tot slot nog een enkele opmerking over het boek zelf. Het is een bijzonder mooi exemplaar, en zeker niet een dertien-in-een-dozijn paperback waarvan je er tegenwoordig zoveel aantreft. Het is een gebonden uitgave met een schitterende typografie; het gekozen lettertype leest bijzonder fijn. Elk hoofdstuk is opgedeeld in een groot aantal tussenkopjes, zodat je niet van die ellenlange stukken tekst zit te lezen.

Ik ben zeer tevreden over dit boek, en als u geïnteresseerd bent in de theorie van de esthetica kan ik u zeker aanraden dit boek aan te schaffen.

Een filosofisch onderzoek naar de oorsprong van onze denkbeelden over het sublieme en het schone; Edmund Burke; Historische Uitgeverij;  250 pagina’s; 27,50 euro

Info

Dit artikel is op geschreven door in de categorie boeken.

het op Twitter
Deel op Facebook

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *