Is Jane Jacobs nog actueel?

Een recensie van het boek ‘Dood en leven van grote Amerikaanse steden’ van Jane Jacobs.

Met Dood en leven schreef Jacobs een pamflet tegen de stedenbouwkundigen van haar tijd. Weg met de achterkamertjes politiek en vooringenomen meningen over achterstandswijken. De structuur van een stad is volgens Jacobs vaak slecht ontworpen omdat stedenbouwkundig ontwerpers niet met de mensen op straat praten. Al theoriserend maken ze hun plannen zonder rekening te houden met de gebruiker.

Tegelijkertijd is het boek een applaus voor de burgers die actief deel uitmaken van het straatleven. Mensen die elkaar helpen op straat. Kleine ruzies die dankzij oplettende buren razendsnel opgelost worden. Winkeliers die naast het verkopen van producten ook dienst doen als buurtvader.

De vraag die je je natuurlijk stelt bij de vertaling van een boek wat 48 jaar oud is: waarom wordt het nu pas vertaald? Is de inhoud niet achterhaald? Ja en nee.

Achterhaald

Kijkend naar de stedenbouwkundige structuur van veel wijken in Nederland heeft Jacobs hier weinig te vertellen. Op een paar ‘Vogelaarwijken’ na is het met onze buurten niet zo treurig gesteld als sommigen in Jacobs’ boek. Steden in Europa zijn door de tijd heen gegroeid, en niet in korte tijd opgebouwd, zoals dat in Amerika meer het geval is. Onze stedenbouwkundige structuur gaat niet zozeer uit van een rationele planning, maar van een organisch gegroeid geheel, gevormd door de gebruikers.

Niet achterhaald

Toch moet de boodschap van dit boek ter harte worden genomen door de Nederlandse planologen en stedenbouwkundigen. Ik denk dat Jacobs gelijk heeft. Haar ideeën over stedelijke structuren zijn uit de praktijk gegrepen en zouden daarom kunnen gelden als de ‘universele buurtrechten van de mens’. Wat zijn die rechten volgens Jane? Korte bouwblokken, menging van functies, gebouwen van verschillende leeftijd door elkaar en een hoge bevolkingsdichtheid. Kortom, diversiteit als aanjager van een plezierig buurtleven.

Jane Jacobs schrijft langdradig. Ze heeft 450 pagina’s nodig om iets te vertellen wat ook in 200 pagina’s had gekund. Dat maakt het boek niet zo lekker leesbaar als veel mensen roepen. Het mag dan wel in praktische taal geschreven zijn, uitnodigen om verder te lezen doet het boek zelden. Dit zou overigens aan de vertaling kunnen liggen.
De ironie van dit boek is dat je de les ook geleerd hebt door alleen het nawoord van de vertalers te lezen; daarin vatten zij uitstekend samen wat de kern van het boek is.

Ik leg Jacobs met gemengde gevoelens terzijde. Aan de ene kant een noodzakelijke boodschap om voor de gebruiker te ontwerpen, aan de andere kant een langzaam voortslepend en niet-relevant betoog. Wat vind jij?

Jane Jacobs; Dood en leven van grote Amerikaanse steden; Uitgeverij SUN 2009; 456 pagina’s paperback.

Update: wil je weten wat Nederlandse proffesionals denken over de waarde van Jane Jacobs’ werk voor de Nederlandse stedenbouwkunde? Lees dan de essaybundel ‘de levende stad‘.

Info

Dit artikel is op geschreven door in de categorie boeken.

het op Twitter
Deel op Facebook

4 reacties op “Is Jane Jacobs nog actueel?

  1. CC schreef op :

    Even als opmerking – sommige steden zijn wel degelijk snel uit de grond gestampt. Neem Lelystad of Almere…

    Maar nee, ik ben het er wel mee eens. Het is ook moeilijk om het er niet mee eens te zijn – als je niet ontwerpt met de uiteindelijke gebruiker/bewoner op het oog, schiet je min of meer je doel voorbij, toch?

  2. Hans schreef op :

    Ben benieuwd hoe dat met de Chinese steden zit. Shanghai als grote stad bestaat nog geen 20 jaar volgens mij. Hier wordt in een ongelooflijk tempo metrolijnen etc. aangelegd en wolkenkrabbers schieten als paddenstoelen uit de grond. Als je ergens een paar maanden niet ben geweest, is een stuk krottenwijk of braakliggend terrein opeens veranderd in een gebouw.

  3. martinus schreef op :

    Momenteel zit ik op een kwart, maar ik lees het boek met veel plezier moet ik zeggen.

    Ik ben nog student, maar ik kom in het boek geregeld dingen tegen waarvan ik denk dat het huidige onderwijs er soms te snel aan voorbij gaat. Ondanks de omslachtige lappen tekst bevat de kern absoluut essentiële uitgangspunten die in de complexe situaties van tegenwoordig vaak niet de aandacht krijgen die ze zouden moeten.

    Voor elke regel is er uiteraard een uitzondering te bedenken, maar tot noch toe ga ik erg mee met haar redenaties, al gaan die ook wel een richting uit die ik zelf ook al in was geslagen.

  4. Lief schreef op :

    Toffe blog! Nu pas ontdekt, maar ik grasduin er met veel plezier (en gulzigheid) in 🙂
    En zéker een interessant hulpmiddel voor een overjaarse architectuur-student als ikzelf voor meer achtergrond en context bij m’n lessen.

    Groeten uit België!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *