Recensie: Peter Sloterdijk – Sferen, bellen, globes

Peter Sloterdijk is een Duitse filosoof. Nu hebben filosofen nogal eens de neiging om ‘wazig’ te zijn, Sloterdijk is daar een meester in.

Het vinden van een omschrijving voor Sferen, bellen, globes viel dan ook niet mee. Het boek is behoorlijk divers, niet vast te pinnen op één thema. Het is een kunstgids, een literair werk, een vorm van levensbeschouwing, een geschiedenisboek en een filosofisch onderzoek naar sferen.

Het is lastig uit te leggen wat een sfeer is. Zie het als de omgeving waarin wij leven, hoe mensen zich tot elkaar verhouden (de intermenselijke sfeer) en de manier waarop wij zin geven aan ons bestaan. Een bol is voor Sloterdijk de ultieme vorm van de sfeer. Onze planeet Aarde is een bol en de omringende atmosfeer is ook een bol. Tussen die twee sferen proberen wij mensenkinderen een leven op te bouwen.

Een filosofisch werk?

Zelf ben ik na lezing van het boek tot de conclusie gekomen dat het vooral een kunstgids is. Aangezien de heer Sloterdijk een filosoof is, is dat misschien een wat vreemde conclusie. Je zou verwachten dat ‘een filosofisch onderzoek naar sferen’ een veel betere kandidaat is. Ik gun hem die titel niet, in zijn lijvige boek komt hij niet verder dan het beschrijven van kunst. Af en toe geeft hij een hint naar wat een sfeer is.

Nu is het filosofen eigen om meer vragen op te roepen als te beantwoorden. Dat is een goede traditie, het is goed om aan het denken gezet te worden. Bij de filosofen die ik tot nu toe gelezen heb (Pascal, Augustinus, Plato, Descartes, Fukuyama, Scruton, etc) had ik het idee dat het ergens over ging. Bij Sloterdijk is dat niet zo. Hij geeft op literair hoogstaande wijze een beschrijving van allerlei kunst. Sloterdijk bespreekt bijna alleen werk van anderen, zijn eigen ideeën dringen er bijna niet in door. Daarom vind ik dit werk niet de titel ‘filosofie’ waardig. Ik denk niet dat Sloterdijk over 50 jaar nog herinnerd zal worden. Hij heeft niets nieuws bedacht. Zijn sferen zijn zo abstract dat niemand er iets mee kan.

Mooie kunstgids

Als we de pretentie ‘filosofie’ overwonnen hebben is het een alleraardigst boek. Het staat vol met plaatjes van de beschreven kunstwerken, dat maakt het een prettig leesbare beschrijving van allerlei kunst die je waarschijnlijk nog niet eerder gezien hebt. Ben je van plan dit boek aan te schaffen, dan is het verstandig om je woordenboek onder handbereik te houden. Woorden als ontologie, metafysisch, holisme, immanent en hegemonie zijn eerder regel als uitzondering.

Sloterdijk heeft bij tijd en wijle zijn vlagen van genialiteit. Ik heb ontzettend genoten van zijn hoofdstuk over muziek ‘Het stadium van de sirenen’. Zoals de titel al verraad gaat dit over Odysseus die de lokzang van de sirenen probeert te weerstaan. ‘ [Odysseus] smeekt om losgemaakt te worden wanneer het hexametrische geknetter vanaf de kust zijn oor bereikt. “Hier, Odysseus, roem der gehele wereld…!” – zo dreunt het over het water, terwijl de dove kameraden zich op de roeispanen uitkuren.’

Kortom, kopen als je een mooie beschrijving van allerlei kunst, literatuur en muziek wilt. Niet kopen als je een filosofisch wereldschokkend werk verwacht te lezen.

Peter Sloterdijk; Sferen, bellen, globes; Uitgeverij Boom 2003; 952 pagina’s gebonden; 59,90 euro.

Info

Dit artikel is op geschreven door in de categorie boeken.

het op Twitter
Deel op Facebook

Eén reactie op Recensie: Peter Sloterdijk – Sferen, bellen, globes

  1. Bart van den Berg schreef op :

    Je slaat de plank goed mis hier. Alleen omdat er geen concrete theorethische modellen worden opgetuigd (wat ik zelf waardeer aan Sloterdijk) betekend niet dat een boek in een keer niet meer “filosofisch” te noemen is. U bent duidelijk goed afgericht en opgevoed in het dogmatische denken, doch denk ik dat u misschien beter enkele inches verder kan kijken dan uw neus lang is. Ik denk dag we na derrida allemaal weten dat de filosofie een “nieuwe taal” nodig heeft, niet het logge binaire denken maar associatief nieuwe betekenis of zoals u het dan allemaal af serveert als (maar) kunst. Dit is slechts de vorm, dank.

    Bart

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *