Recensie: theatervernieuwing

beyond the black box and the white cube“Zou het niet geweldig zijn als we onze musea en theaters transparantere gebouwen waren, die nog meer als publieke huiskamers zouden fungeren en meer hun ‘keuken’ zouden openstellen?”

“Het publiek komt live in aanraking met kunst en erfgoed”

“Door te vernieuwen kunnen ze ons nog beter hun kunst en erfgoed tonen”

Zomaar een paar citaten uit het deze maand verschenen boek ‘Beyond the black box and the white cube’ van Johan Idema en Roel van Herpt. Zij signaleren dat de architectuur van cultuurgebouwen niet aansluit op de moderne kunstbeleving; door een boek te schrijven hopen zij deze sector aan te zetten tot vernieuwing. Vernieuwing, vernieuwing, vernieuwing, het hele boek lijkt er vol mee te staan. “Vernieuwing is daarom geen doel op zich, maar een buitengewoon belangrijk middel” wordt in de conclusie verkaard.

Volgens mij is die vernieuwing helemaal niet zo nodig. Als ik kijk naar de cultuurinstellingen die ik in Nederland voor het laatst heb bezocht dan functioneren deze prima. De Kunsthal, het Nieuwe Luxortheater, het NAi, het Frits Philips muziek centrum, het Van Abbemuseum, allemaal zeer plezierige gebouwen. Ze schrikken echt geen bezoekers af doordat het gesloten dozen zouden zijn. Als ik langs een museum loop krijg ik niet opeens het idee om een tentoonstelling te bezoeken, zoiets plan je van tevoren.

Indeling

Het boek is opgedeeld in drie delen: Start, explore en improve. In Start wordt de bestaansreden van het boek uit de doeken gedaan. Explore toont inspiratie voor vernieuwing en Improve wijst ons hoe we deze vernieuwing kunnen toepassen.

Explore is mooi uitgewerkt, het laat goed zien wat de auteurs willen bereiken qua gebouwen. De afbeeldingen zien er goed uit, maar als je de tekst gaat lezen dan blijkt dat een beschrijving van de plaatjes te zijn. Ik zie liever de afbeeldingen als aanvulling op de tekst, want nu staat er eigenlijk twee keer hetzelfde.

Als in Improve de oplossingen worden voorgesteld denk ik ‘kom op, hadden jullie niet meer kunnen bedenken?’  De inhoud komt op mij over als oppervlakkig en algemeen. Dat is goed als het een algemene inleiding is voor een breed publiek; maar het bedoelde publiek van dit boek zijn de mensen die cultuurgebouwen ontwikkelen en die zouden de gepresenteerde kennis allang in huis moeten hebben.

Geen uitgever?

Wat apart – of bijzonder – aan dit boek is, is dat het is uitgegeven zonder de tussenkomst van een uitgever. De financiering is mogelijk gemaakt door het Stimuleringsfonds voor de Architectuur en een investering van het bedrijf waar de auteurs werkzaam zijn. Dit lijkt de kwaliteit van het boek niet ten goede te zijn gekomen. Eén van de auteurs geeft in een reactie aan dat er wel een uitgever geïnteresseerd was, maar er is voor gekozen om het zelf uit te geven.

Is het dan allemaal kommer en kwel? Nee hoor, de opmaak van het boek is schitterend. De vormgevers hebben zelfs de moeite genomen om voor elk deel een soort icoon te ontwerpen, ik vind het zeer geslaagd. De afbeeldingen in het boek zijn goed gekozen, het is een mooi overzicht van vernieuwende theaters en musea in de wereld.

Conclusie

Beyond the black box and the white cube is een zeer mooi opgemaakt boek met veel inspiratie voor mensen die theaters of musea willen bouwen. Ben je het eens met de auteurs dat de cultuursector veel te conservatief is dan kun je met een gerust hart de tekst lezen.

Ik vind het jammer dat het betoog zo oppervlakkig blijft, want ik denk dat als ik een meer diepgaande analyse van onze cultuursector zou hebben gelezen, het boek een stuk geloofwaardiger zou zijn geweest. Ook qua taalgebruik: het is correct Nederlands, maar af en toe behoorlijk droge kost. Het Essay van ZUS valt daarin positief op; het is een plezier om te lezen (alleen al de titel: ‘het urinoirmoment’). Doordat de tekst zo formeel is komt de passie die de auteurs ongetwijfeld hebben niet over naar de lezer. Van die passie lees je ook in dit interview, en die moet je ook wel hebben als je verandering wilt doorvoeren en daarvoor investeert in een eigen boek.

Info

Dit artikel is op geschreven door in de categorie boeken.

het op Twitter
Deel op Facebook

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *